صفحه نخست

عصر دیداری و اهمیت هوشیاری مخاطبان

 

بسمه تعالی

 

اگر کمی در اطراف خود دقت کنیم، پی می بریم که دوران ما عصر رسانه های دیداری است. زیرا ما خواسته یا ناخواسته، از بامداد تا شامگاه تحت هجوم تصاویر مختلف قرار داریم. از آغاز روز و هنگام صرف صبحانه با تصاویر گوناگون نقش بسته بر بسته های مواد غذایی رو به رو می شویم. هنگام خروج از منزل انواع بروشور و عکس و اطلاعیه ی تجاری را در صندوق پستی یا بر در و دیوار حیاط مشاهده می کنیم. در عبور از خیابان تصاویری از انواع و اقسام پوستر و پلاکارد و آگهی و عکس و نقاشی و تابلوهای تبلیغاتی در مقابل چشمانمان رژه می رود. هنگام عبور رهگذران انواع جمله ها و تصاویر رنگارنگ را بر لباس های آن ها مشاهده می کنیم. بدنه ی اتوبوس ها و خودروهایی که از مقابل ما می گذرند حاوی تصاویری گویاست. در محل کار هم با عکس، کاتالوگ، طرح و نقشه، تلوزیون، رایانه و گوشی هوشمند سر و کار داریم.

علت وجود این همه تصویر این است که برای انسان بیشتر اوقات علائم دیداری ارجح است و حس بینایی- نسبت به دیگر احساس انسان- رابطه ی او را آسان تر و وسیع تر با عالم اطراف برقرار می کند. حال اگر این بینایی با سایر حس ها نظیر شنوایی و شیوه ی واژگانی و ... ترکیب شود، بی شک تأثیرش عمیق تر و وسیع تر خواهد بود.

اما این کثرت تصویر نشانگر این است که انسان ها در همه ی جوامع در معرض یورش رسانه ها قرار دارند و بی راه نیست اگر برخی کارشناسان علوم ارتباطی جهان امروز را " عصر انفجار اطلاعات" نام نهاده اند.

هر روز حجم وسیعی از اطلاعات به وسیله ی رسانه های مختلف جا به جا می شود؛ رسانه هایی که با استفاده از نیاز انسان، تحولی عظیم در جوامع بشری به وجود آورده اند.

رسانه ها در زمینه های گوناگون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باعث رونق مبادلات و تبادل اطلاعات شده اند. اما باید از این نکته غافل نشویم که بهره ی اصلی در این رهگذر نصیب صاحبان رسانه ها می شود. مالکانی که با اهداف مختلف و اغراض گوناگون رسانه ها را در خدمت گرفته اند.

بی شک هیچ رسانه ای بی هدف ایجاد نمی شود و اگر گمان کنیم دیگران این رسانه ها را صرفاً برای سرگرمی ما ایجاد کرده اند، ساده اندیشی است. رسانه ها هر کدام اهداف و استراتژی خاص خود را دنبال می کنند. برخی از این رسانه ها که با اهدافی خاص ایجاد شده اند، اعتقادات، باورها و ویژگی های فرهنگی ما را هدف قرار داده اند. زیرا می خواهند با ایجاد تشکیک در اعتقادات، باورها و ویژگی های فرهنگی ما و به خصوص نسل جوان، به اهداف شوم خود دست یابند.

حال که چنین است، این پرسش مطرح می شود که برای مقابله با این هجمه ی وسیع چه باید کرد؟ در پاسخ باید گفت: نخستین گام در این راه آگاهی بخشی در مورد طرز صحیح استفاده از رسانه ها و ایجاد دیدگاه و بصیرت در مخاطبات یعنی ارتقا سطح سواد رسانه ای مردم است. ارتقاء آگاهی و سطح رسانه ای موجب می شود، مخاطبان بتوانند با دیدی انتقادی برنامه های مختلف را ببینند و بشنوند و برنامه های شبکه های مختلف داخلی و خارجی را تجزیه و تحلیل کنند. مثلاً در میان اکثریت مردم ما این نکته هنوز به عنوان یک اصل نهادینه نشده است که هر برنامه ای برای گروه سنی و حتی گروه اجتماعی خاصی تهیه و پخش می شود و اغلب خانواده ها به طور دسته جمعی برنامه ها را تماشا می کنند. باید بزرگسالان ما این بصیرت را پیدا کنند که هر برنامه ای را هر کسی نباید ببیند یا بشنود و به کودکان و نوجوانان نیز باید آموزش دهیم برنامه های خاص خود و برنامه هایی را را که برای ایشان مفید است پیگیری کنند و این امر با ارتقاء سطح سواد رسانه ای تحقق می یابد. متأسفانه در شبکه های ملی و داخلی ما نیز اغلب در حاشیه ی برنامه های تلویزیونی نمی نویسند این برنامه برای کدام گروه سنی مناسب است و این نکته قابل توجهی است!

دوم تقویت رسانه های ملی و محلی است. اغلب مخاطبان یا برای اطلاع از اخبار و رویدادها، یا به منظور سرگرمی به رسانه های دیگر روی می آورند. در صورتیکه اگر رسانه های محلی ما از تنوع لازم برخوردار باشند و بتوانند جوابگوی خواست ها، سلیقه ها و ذائقه ی مخاطبان باشند، توجه به رسانه های بیگانه به حداقل خواهد رسید.

نکته سوم این که باید افراد آگاه و بصیر در این زمینه رسالت خود را با اجرای امر به معروف لسانی و راهنمایی دیگر افراد جامعه به انجام رسانند و تهدیدات و آسیب های رسانه ها را از راه های مختلف برای دیگران تبیین و تشریح نمایند، تا راه هجوم تبلیغاتی و فرهنگی و به تعبیر مقام معظم رهبری " شبیخون فرهنگی" دشمنان بسته شده و ترفندهای آنان بی اثر گردد.

دکتر بهروز خیریه

 

جهت عضویت در کانال تلگرام ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان کردستان کلیک کنید 

z6i8nfmt

برگزیده ها